แม้ว่าการ์ตูนอาหารได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องมากว่าทศวรรษแล้วในวงการการ์ตูนญี่ปุ่น แต่การ์ตูนแนวนี้มีน้อยเรื่องเหลือเกินค่ะที่จะกล่าวถึงแก่นแท้ของอาหารกับวิถีชีวิตของมนุษย์ การ์ตูนอาหารที่ออกมาตอบรับตลาดการ์ตูนเด็กผู้ชายส่วนใหญ่จึงออกไปทางแอ๊คชั่น สู้กันบนสังเวียนครัว เอาชื่อเชฟมือหนึ่งเป็นเดิมพัน และสร้างอาหารแปลกใหม่มาดวลกันมากมาย

กลายเป็นว่า "อาหาร" คือหนึ่งในเครื่องมือใช้ต่อสู้แทนดาบและปืนไปแล้ว ด้วยเหตุนี้ การที่การ์ตูนทำอาหารซักเรื่องหนึ่งฉีกแนวตัวเองจากแอ๊คชั่นแบบเดิมๆ กลายมาเป็นการ์ตูนแนวการเมืองซึ่งอิงปรัชญาการดำเนินชีวิตไปด้วยกันจึงถือเป็นงานที่น่าสนใจมากๆ ค่ะ

"Le Chef Cuisinier de L"Ambassadeur" คือชื่อเท่ๆ เป็นภาษาฝรั่งเศสของการ์ตูนอาหารเรื่องนี้ค่ะ ชื่อไทยคือ "ยอดเชฟครัวท่านทูต" ตัวเอกของเรื่องคือเชฟ "โอซาว่า" อดีตพ่อครัวในโรงแรมชื่อดังในญี่ปุ่น แต่ด้วยระบบศักดินาในห้องครัวที่แสนจะกดดัน ทำให้เชฟหนุ่มตัดสินใจเลือกทางเดินของตัวเองเพื่อค้นหารสชาติใหม่ๆ ให้กับชีวิต ทั้งรสชาติของอาหารและรสชาติของความเป็นคน

เขาเลือกเป็นเชฟในสถานทูตญี่ปุ่นประจำเวียดนาม และที่นั่นเขาได้เรียนรู้ชีวิตของชาวบ้านที่มีวิถีทางแตกต่างจากประเทศพัฒนาแล้วอย่างญี่ปุ่นอย่างสิ้นเชิง

เกริ่นนำเสียยาวเลยค่ะ แต่สิ่งที่ต้องการเล่าให้ฟังจริงๆ คือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเล่ม 11 ซึ่งในช่วงต้นของเล่ม อาหารชูโรงไม่ใช่อาหารเวียดนามหรือญี่ปุ่นหรือฝรั่งเศส แต่เป็นอาหารไทยแบบที่เรากินๆ กันอยู่ทุกวันนี่ล่ะค่ะ ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่อาหารไทยอร่อยแค่ไหน แต่อยู่ที่วิถีการกินอยู่แบบไทยนั้นมีเสน่ห์เหลือเกินเมื่อปรากฏบนหน้าการ์ตูนผ่านมุมมองของคนชาติอื่นค่ะ

ตั้งแต่ท้ายเล่ม 10 เชฟโอซาว่าเดินทางมาประเทศไทย ตอนนั้นเขาได้รู้จักรสชาติอาหารไทยแสนอร่อยมากมายโดยมีผู้แนะนำคือ "หนู" หญิงสาวที่ทำงานอยู่ในสถานทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย เธอแนะนำให้เชฟโอซาว่ารู้จักกับบรรดาเพื่อนหลากหลายอาชีพของเธอ ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ "ช้าง" นักมวยไทย

"ช้าง" ขึ้นชกครั้งแรกหลังร้างสังเวียนไปนาน เชพโอซาว่าและหนูก็ไปเชียร์ถึงสนามมวยลุมพินีด้วย วันนั้นเองที่เชฟโอซาว่าเพิ่งรู้ว่าคนไทยเรากินอาหารใส่ถุงพลาสติคกัน ขนาดน้ำก๋วยเตี๋ยวยังต้องแยกถุง ตรงนี้น่าสนใจค่ะ อันที่จริงเขาทราบกันทั่วโลกว่าพลาสติคเมื่อสัมผัสโดนความร้อนแล้วทำให้สารพิษถูกปล่อยออกมาและเข้าสู่อาหาร ยิ่งถ้าเอาเข้าไมโครเวฟแล้วยิ่งอันตรายใหญ่ แต่คนไทยก็ยังทำแบบนี้เป็นเรื่องปกติ ซึ่งประหลาดมากในความคิดของคนชาติอื่นๆ

อีกฉากเกี่ยวกับอาหารคือไอศครีมวนิลากับทุเรียนที่ "ไก่" เพื่อนสาวของหนูแนะนำให้เชฟโอซาว่าลองกิน แน่นอนว่าเราคนไทยเคยกินทุเรียนกันเปล่าๆ ไม่งั้นก็กินไอศครีมทุเรียนไปเลย แต่สูตรผสมพิสดารนี้ไม่เคยเห็นมาก่อนเลยค่ะ ไม่แน่ใจว่าเชฟโอซาว่าเข้าใจผิดว่าน้ำกะทิทุเรียนคือไอศครีมวนิลาที่ละลายแล้วหรือเปล่า

ฉากสุดท้ายที่จะกล่าวถึงคือเมื่อเชฟโอซาว่าทำอาหารให้ "ช้าง" กิน แม้อาหารจะดูหรูเริ่ดก็ตาม แต่เชฟคงไม่ทราบว่าคนไทยไม่ได้กินอาหารด้วยมีดกับส้อมค่ะ บนโต๊ะดินเนอร์ระดับโรงแรมก็ต้องมีช้อนส้อมให้เสมอเพราะเป็นวัฒนธรรมการกินของเรา..ภาษาชาวบ้านเรียก "มันชิน"

เสน่ห์ของการอ่านการ์ตูนญี่ปุ่นซึ่งมีฉากเกี่ยวข้องกับคนไทยคือการจับผิดนี่ล่ะค่ะ ไม่ใช่จับเพื่อตำหนิ แต่ดูเพื่อให้ทราบว่าคนชาติอื่นเขามองวัฒนธรรมแบบไทยๆ อย่างไรบ้าง แม้เราจะกินอาหารปนเปื้อนสารพิษในถุงพลาสติคเป็นประจำ แม้เราจะชอบกินทุเรียน ผลไม้ที่ได้รับฉายาว่า "กลิ่นนรกรสชาติสวรรค์" เป็นชีวิตจิตใจ หรือแม้ว่าเราจะกินอาหารด้วยช้อนส้อมซึ่งไม่มีที่ใดในโลกเหมือน สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นวัฒนธรรมที่มีเสน่ห์ของคนไทยซึ่งน่าภูมิใจจริงๆ

"ยอดเชฟครัวท่านทูต" เล่มนี้จึงเป็นตัวอย่างที่ดีในการเขียนการ์ตูนให้มีเอกลักษณ์ของชาติค่ะ แม้ว่าคนเขียนจะพยายามเขียนเรื่องเมืองไทย แต่สุดท้ายวัฒนธรรมแบบญี่ปุ่นก็ทำให้คนอ่านรู้ได้ทันทีว่านี่ไม่ใช่การ์ตูนไทย ในทางกลับกัน ถ้าคนไทยวาดการ์ตูนที่มีเอกลักษณ์ไทยจริงๆ ถึงจะวาดเรื่องราวเกี่ยวกับญี่ปุ่นก็สามารถดูออกได้ค่ะ

ลองวาดให้โดราเอมอนเจอหงอคงแล้วยกมือไหว้ เสร็จแล้วก็ชวนกันไปกินส้มตำก็ไม่เลวเหมือนกันนะคะ

ขอบคุณ คอลัมน์ มหัศจรรย์การ์ตูน โดย วินิทรา นวลละออง
นสพ.ผู้จัดการ วันที่ 05 มีนาคม พ.ศ. 2549 ปีที่ 29 ฉบับที่ 10221

นานาสาระอาหารญี่ปุ่น
Obento ข้าวกล่องญี่ปุ่น
สาระพัดเรื่องเส้น ๆ จากญี่ปุ่น
ความเป็นมาผงกะหรี่ในญี่ปุ่น
รู้จักอุปกรณ์การทำอาหารญี่ปุ่น
อาหารการกินกับวิถีชีวิตไทยๆ ในมุมมองของญี่ปุ่น
มารู้จักราเมงกันเถอะ!!
เมนูอาหารญี่ปุ่นยอดฮิต

ข้าวปั้นญี่ปุ่น Onigiri
โซบะ เย็น Zarusoba
เกี๊ยวซ่า
ข้าวหน้าหมูทอด

ไก่ย่างญี่ปุ่น
ข้าวหน้าเนื้อ
แกงกะหรี่ญี่ปุ่น

KIKU Tour
50 ช็อกโกแลตสไตล์ญี่ปุ่น
วัฒนธรรมแยกขยะที่ญี่ปุ่น
รู้จักเทศกาล Hinamatsuri
ใครว่าอยู่เมืองนอก (ญี่ปุ่น) สบาย 1
ใครว่าอยู่เมืองนอก (ญี่ปุ่น) สบาย 2
คริสต์มาสและปีใหม่ในญี่ปุ่น
จำนวนคนญี่ปุ่นที่อาศัยในไทย
Japankiku IN JAPAN!!
Yakuza คือใครกันแน่!!!
เครื่องแต่งกายแบบญี่ปุ่นๆ
สิงหาคม เดือนแห่งความโหดร้าย
คนญี่ปุ่นเลี้ยงลูกกันอย่างไร
Tokyo Tower
มารู้จักซากุระกันเถอะ!!
47 จังหวัดของญี่ปุ่น
รู้จักราชวงศ์ญี่ปุ่น
ฤดูต่าง ๆ ในญี่ปุ่น
วันสำคัญ วันหยุดราชการ
Link Food
เว็บวิธีทำอาหารญี่ปุ่น
Japan-guide
อุปกรณ์ทำอาหารญี่ปุ่น